De New Yorkse ontwerpstudio Apparatus heeft voor het eerst sinds 2021 weer een volledige collectie uitgebracht. Hij heet Act V: Afsaneh en bestaat vooral uit lampen, met daarnaast een paar tafels. De inspiratie komt uit de Perzische mythologie, en dat zie je aan alles. Ik vind het een van de meest verhalende lichtcollecties van dit najaar.
Een fabel, en de naam van een moeder
Het nieuws kwam op 7 oktober 2026 via Dezeen. Oprichter Gabriel Hendifar haalde de collectie uit zijn eigen achtergrond. Het woord afsaneh betekent fabel in het Perzisch, en het is ook de naam van zijn moeder. Dat persoonlijke maakt het meer dan een mooie reeks lampen. Hendifar heeft het over cycli, over schepping en vernietiging, over afscheid en terugkeer. Of zoals hij het zegt, “het zaadje wordt de bloem”.
Die gedachte is letterlijk de opbouw van de collectie. Elk stuk staat voor een fase, en het geblazen glas komt in bijna alles terug.
Zaad, bloem en slang
- Esfand, het zaad, zijn wandlampen van geblazen glas in een omhulsel van lak. Die lak komt in tinten die Apparatus melk, honing en granaatappel noemt. Dezelfde gelakte vormen zijn er ook zonder licht, als schalen voor op tafel.
- Gol, de bloem, zijn hanglampen met grote koepels van half doorschijnend glasvezel. Die koepels zijn in het midden gesplitst, zodat je kleinere gespikkelde glazen bollen ziet. Onderaan lopen ze uit in gepolijst aluminium.
- Rahvi, de slang, is de afsluiter. Een modulaire kroonluchter van messing in vloeiende vormen, met glazen bollen in de bochten. De slang staat voor het verzamelen van kennis. Je kunt hem zo lang maken als je wilt, en er ringen van onyx en tijgeroog omheen schuiven.
Daarnaast is er een reeks tafels en een tafelachtig object om wierook op te branden, met een eigen geur die Apparatus samen met Cinnamon Projects maakte. Bij de lancering horen korte films met de Martha Graham Dance Company.
Waarom dit opvalt
Apparatus putte al eerder uit oude symbolen en Perzische cultuur, maar volgens Dezeen is deze collectie een stap naar meer verhaal en meer figuratie. De slang is echt een slang, de bloem is echt een bloem. Dat is gedurfd in een tijd waarin veel lichtontwerp vooral strak en abstract is.
Wat ik er mooi aan vind, is de combinatie van materialen. Glas, lak, messing en halfedelsteen zijn oude materialen, en Apparatus verwerkt ze op een manier die toch nieuw voelt. Het doet me denken aan de Liane-lampen van Jean Royère, die ook een organische vorm in metaal vangen en daardoor nooit gedateerd raken. Dit zijn geen lampen die je naast een bank zet omdat je licht nodig hebt. Het zijn stukken waar een kamer omheen ontstaat.
Praktisch is het minder voor de gemiddelde woonkamer. Een kroonluchter als Rahvi vraagt om hoogte, en dit zijn geen stukken die je even meeneemt. Maar de richting is wel bruikbaar. Wie zijn licht meer wil laten vertellen, kan denken aan een gekleurde glazen kap, een lamp van messing of een wandlamp die als object aan de muur hangt.
De collectie is in de komende tijd te zien in installaties in Miami, Londen en Los Angeles. Wie meer wil zien, vindt de stukken op de site van Apparatus.
