Het Rotterdamse bureau MVRDV heeft in Essen een bibliotheek gemaakt die zich gedraagt als een woonkamer. De nieuwe centrale bibliotheek van de Duitse stad opende afgelopen zaterdag in Boeckerhaus, een voormalig warenhuis aan de Kennedyplatz, meldt Dezeen. Het ontwerp kwam tot stand samen met het Duitse Meyer Architekten. Wat mij opviel aan de beelden, zijn niet de zes verdiepingen of de 11.000 vierkante meter, maar de rode boekenkasten. Die doen in het gebouw precies wat je thuis van een goede boekenwand zou willen.
Een bibliotheek als publieke woonkamer
MVRDV-partner Fokke Moerel legt in Dezeen uit dat de bibliotheek meer moet zijn dan een plek om boeken te halen. Ze noemt het een woonkamer die open en uitnodigend is voor alle inwoners van Essen, en een antwoord op de vereenzaming van de afgelopen decennia. Het idee leunt op de theorie van de Amerikaanse socioloog Ray Oldenburg over de derde plek: een vrije, informele ruimte naast thuis en werk of school, waar je ook mag zijn zonder doel.
Dat is meer dan een mooi verhaal, want het verklaart de inrichting. Wie wil dat mensen blijven hangen, moet ze iets geven om op te zitten, een reden om rond te lopen en een gevoel van beschutting. In Essen zit dat allemaal in de kasten.
Wat de rode kasten doen
De boekenkasten staan niet in eindeloze rijen maar in clusters op elke verdieping, die MVRDV mediadorpen noemt. Die clusters maken de collectie overzichtelijk en vormen tegelijk de wanden van de verschillende zones. Op de eerste verdieping begrenzen ze een speelplek, op de tweede gamehoeken en op de derde een hobbyzone. Alle kasten zijn rood, maar de tint wordt per verdieping lichter. Daarnaast zie je warm hout, planten in potten en zitplekken die geschikt zijn om te praten of juist om je te concentreren. Blauwe bewegwijzering helpt je bij elk trapportaal de weg te vinden.
Daar zitten drie ideeën in die je zo naar je eigen huis kunt vertalen.
De kast als wand
Een vrijstaande boekenkast is de meest bruikbare roomdivider die er bestaat. Hij scheidt een leeshoek af van de rest van een open woonkamer, zonder dat het licht verdwijnt, en hij doet tegelijk zijn gewone werk. Kies daarvoor een open kast die van twee kanten oogt, of zet twee lage kasten rug aan rug. Laat hem niet tot het plafond doorlopen als je de ruimte niet wilt dichtzetten; een kast tot heup- of schouderhoogte geeft beschutting en laat de kamer één geheel.
Eén kleur maakt rust
Een boekenwand ziet er snel rommelig uit, omdat alle ruggen een andere kleur hebben. Door alle kasten dezelfde uitgesproken kleur te geven, wordt de kast zelf het beeld en vallen de boeken erin weg. Het is een trucje dat ik in een woonkamer vaker zou willen zien. Rood is daarbij geen toevallige keuze; een warme, diepe tint maakt een leeshoek knus, zoals ik ook schreef over pruimkleur in huis. Wie het rood te fel vindt, kan de kast in dezelfde kleur verven als de muur erachter. Dan wordt hij een deel van de architectuur in plaats van een meubel.
Kleur als routekaart
Het verloop van donkerrood naar lichter per verdieping is in een huis met meerdere kamers ook bruikbaar. Geef de kasten in de woonkamer de diepste tint en ga in de werkkamer of op de overloop een of twee tinten lichter. Zo voelt het huis als één verhaal, terwijl elke ruimte zijn eigen karakter houdt.
Een leeshoek die werkt als een derde plek
Het interessantste aan het project vind ik de gedachte achter de derde plek. Een leeshoek thuis mislukt vaak doordat hij een opslagplek voor boeken is in plaats van een plek waar je wilt zitten. In Essen begint het bij het zitten. Vertaald naar huis betekent dat:
- een stoel die je uitnodigt om te blijven, met een goede rugleuning en armleuningen;
- een eigen lichtbron, zodat de hoek ’s avonds een eilandje wordt in de kamer;
- een kast die de hoek half omsluit, zodat je je even buiten de rest van het huis voelt;
- warm hout of textiel om het rood of een andere sterke kleur te verzachten.
Het lijkt op wat ik eerder beschreef bij de luisterkamer, waar de platenkast ook het hart van de ruimte vormt. Het verschil is dat een leeshoek geen eigen kamer nodig heeft. Een kast, een stoel en een lamp in een hoek van de woonkamer zijn genoeg.
MVRDV werd in 1993 in Rotterdam opgericht en staat bekend om gebouwen die opvallen. Deze bibliotheek valt van buiten vooral op door de grote glasstroken, waardoor je vanaf de straat de lezende, werkende en pratende bezoekers ziet. Binnen is het een les in hoe je met meubels mensen vasthoudt. Dat de kast dat het best doet, vind ik een geruststellende gedachte voor iedereen die zijn boeken nooit wil wegdoen.
