Een Amerikaanse aannemer beoordeelt keukens op hoeveel mensen er tegelijk in kunnen koken zonder tegen elkaar op te botsen. Hij telt in billen, en de keuken waar er maar één past, is volgens architect Seth Ballard van Ballard + Menusa definitief uit. Dat staat in een stuk van House Beautiful van 20 oktober 2026, waarin ontwerpers vertellen hoe ze voor 2027 plannen. De grap is Amerikaans, het probleem is heel Nederlands. Iedereen belandt in de keuken, en in de meeste keukens staat dan iemand in de weg.
Waarom de keuken voor één persoon niet meer werkt
Grace Rosenstein van Atelier Roan legt het uit met een stukje geschiedenis. De keuken was ooit een verborgen werkruimte, en in de tijd van Downton Abbey zelfs het domein van het personeel. Nu is het de plek waar het gezin samenkomt, niet alleen voor het eten maar voor het praten en het gewone samenzijn. Ontwerpster Laura Jenkins uit Atlanta zegt het korter. Eten is volgens haar een groepssport, en als een keuken maar één goede plek heeft om voor te bereiden, past er ook maar één persoon tegelijk in.
Ik vind dat een sterkere reden om je keuken anders in te delen dan welke kleur of front ook. Een keuken die mooi is maar waarin je elkaar elke avond voor de voeten loopt, ga je na een jaar niet meer mooi vinden.
Wat ontwerpers ervoor in de plaats zetten
Ballard wil af van de klassieke werkdriehoek, omdat die volgens hem niet past bij hoe gezinnen nu een keuken gebruiken. Daarover schreven we eerder uitgebreid in het stuk over de werkdriehoek en het indelen in zones. Wat dit nieuwe stuk toevoegt, is dat de zones er niet alleen zijn voor de kok maar voor iedereen die binnenloopt. Ballard noemt een drankenkoelkast, een aparte voorbereidingsspoelbak, een oven die niet onder de kookplaat zit en een tweede plek om op te ruimen. Jenkins voegt een koffieplek of kleine bar toe, zodat gasten iets kunnen pakken zonder de kok te storen.
Haar belangrijkste waarschuwing gaat over looproutes. Een plek om voor te bereiden met de rug naar de route naar het fornuis, wordt volgens haar een opstopping. Rosenstein kijkt verder dan het eten en vraagt klanten hoe ze leven. Veel van haar klanten willen vanuit de keuken de wedstrijd kunnen zien, dus maakt ze een opening naar de tv-kamer of zet ze krukken zo dat mensen aanschuiven zonder in de weg te zitten.
Het eiland blijft volgens Jenkins de makkelijkste manier om met meer mensen te koken, maar het hoeft niet groot te zijn. Zij gebruikte een bakkerstrolley als compact eiland. Rosenstein ziet klanten juist kiezen voor een losse ontbijttafel of zithoek, zodat niet alles aan het eiland gebeurt. Is er geen ruimte voor een eiland, dan werkt een U- of L-vormige keuken volgens Ballard net zo goed.
Hoeveel ruimte twee koks nodig hebben
Wat in het stuk ontbreekt, is een maat. Daarvoor kun je terecht bij de ontwerprichtlijnen van de Amerikaanse keukenbranchevereniging NKBA. Die houdt voor een werkgang, de ruimte tussen aanrecht en eiland of tussen twee keukenblokken, minstens 42 inch aan als er één persoon kookt, en minstens 48 inch als er meer mensen tegelijk koken. Omgerekend is dat ongeveer 107 en 122 centimeter.
Die vijftien centimeter verschil is precies de vertaling van de keuken voor één naar de keuken voor twee. Wie een keuken laat tekenen, kan de ontwerper dus vragen hoe breed de gang tussen de blokken wordt, en of je elkaar daar kunt passeren als de vaatwasser openstaat. Dat laatste is de echte test, want een open vaatwasserdeur neemt een flink stuk van de gang in.
Zo pas je het toe in een Nederlandse keuken
De meeste Nederlandse keukens zijn kleiner dan die in het stuk, en het eerlijke antwoord is dat je in een smalle rijtjeshuiskeuken niet zomaar ruimte bij tovert. De ontwerpers geven toch een paar ideeën die hier goed werken.
- Trek de keuken open naar de eetkamer. Ballard noemt dat het geheime wapen voor kleine huizen, omdat helpers dan aan de eettafel kunnen snijden zonder de kok in de weg te lopen. Bij ons is de open keuken al heel gewoon, dus het gaat vooral om de eettafel dichtbij te zetten.
- Zet de koelkast voor drankjes buiten de keuken. Ballard raadt huurders een kleine drankenkoelkast net buiten de keuken aan, zodat wie iets komt pakken niet langs de kok hoeft.
- Ruim pannen op die je niet gebruikt. Rosenstein zegt dat je geen tien pannen nodig hebt maar de juiste, en dat het opruimen van keukengerei ruimte teruggeeft voor lopen en werken.
- Kijk naar wat er onderin zit. Lades in de plint en kasten op pootjes maken een kleine keuken ruimer zonder te verbouwen, zoals we beschreven in het stuk over plintlades en een keuken op pootjes.
Ga je in 2027 een nieuwe keuken kopen, begin dan niet bij de fronten. Bedenk wie er op een gewone doordeweekse avond in de keuken staat, waar die persoon heen loopt en waar hij stilstaat. Als je dan merkt dat twee mensen steeds naar dezelfde lade moeten, weet je waar de keuken voor één persoon zit. En dat is meestal makkelijker op te lossen met een andere plek voor de borden dan met een groter eiland.
