De bank is het meubel waar een woonkamer meestal omheen wordt gebouwd. Hij komt als eerste binnen, bepaalt waar de tv hangt en neemt de meeste ruimte in. Wat gebeurt er als je hem weglaat? Architectural Digest liet op 21 oktober een appartement in Brooklyn zien van een galeriedirecteur die een hekel heeft aan banken. Ze koos in plaats daarvan voor sculpturale, eigenzinnige stoelen. Het is een extreem voorbeeld, maar het idee erachter is verrassend bruikbaar.
Wat er in plaats van een bank staat
In de woonkamer staat een daybed, een ligbank zonder rugleuning aan de lange kant, met een vintage fauteuil van de Italiaanse ontwerper Rodolfo Bonetto ernaast. Een wand met spiegels geeft de ruimte diepte. In de bibliotheek staat een stoel van kunstenaar Urs Fischer die meer beeld dan meubel is. Aan de eettafel staan vintage stoelen van Afra en Tobia Scarpa, en elders een antieke stoel uit Ethiopië. Geen enkele stoel is hetzelfde.
AD schrijft dat het concept in dit huis wint van comfort. Dat is eerlijk, en het is ook de reden dat je het niet een op een moet overnemen. Een stoel van urethaanschuim die eruitziet alsof hij omvalt, is een kunstwerk. Maar de gedachte dat een woonkamer ook om losse stoelen heen kan draaien, is het overwegen waard.
Waarom dit meer is dan een gril
Een bank staat bijna altijd tegenover de tv. Dat is logisch, maar het maakt van de woonkamer een kijkkamer. Stoelen die naar elkaar toe staan, maken er een praatkamer van. Dat is precies het idee achter de conversation pit, de verzonken zithoek uit de jaren zestig waarin iedereen naar het midden kijkt. Een kring van fauteuils doet hetzelfde zonder te verbouwen.
Voor veel Nederlandse woonkamers heeft het nog een voordeel. Een grote hoekbank is in een smalle doorzonkamer vaak een blok dat de looproute blokkeert en zich lastig laat verplaatsen. Losse stoelen zijn flexibel. Je schuift ze naar het raam als de zon schijnt, rond de tafel als er bezoek is en in een hoek als je ruimte nodig hebt. In ons stuk over een woonkamer van 22 vierkante meter zie je hoeveel een andere opstelling scheelt.
Ook de tv krijgt een andere rol. In het appartement in Brooklyn verdween het toestel in de slaapkamer onder het bed, en dat zal niet voor iedereen werken. Een tussenweg is de tv aan een zijwand hangen in plaats van recht tegenover de zithoek. Dan kun je kijken als je wilt, maar staat hij niet in het middelpunt van elke avond.
De grote vraag is natuurlijk waar je dan ligt. Daar is het daybed in Brooklyn het antwoord op. Een ligbank of chaise longue geeft de plek om languit een boek te lezen of een middagdutje te doen, zonder dat het een bank voor drie wordt. Dat vind ik de slimste keuze in het hele huis.
Zo maak je een zithoek van losse stoelen die werkt
Een paar mooie stoelen bij elkaar zetten is nog geen zithoek. Of het werkt, hangt af van een paar praktische dingen.
- Houd de zithoogte ongeveer gelijk. Stoelen mogen er heel verschillend uitzien, maar als de een laag en diep zit en de ander hoog en recht, praat je langs elkaar heen.
- Zorg voor armleuningen bij minstens een deel van de stoelen. Een avond lang zitten zonder steun voor je armen is vermoeiend.
- Geef elke stoel een bijzettafel binnen handbereik, of zet een lage tafel in het midden. Waar zet je anders je kopje neer?
- Verbind de stoelen met één element, zoals een vloerkleed dat ze samen omvat, een terugkerende houtsoort of een kleur die vaker terugkomt.
- Zet de stoelen zo dicht bij elkaar dat je op gewone toon kunt praten. Te ver uit elkaar voelt als een wachtkamer.
- Kies een ligplek erbij, zoals een daybed, chaise longue of een fauteuil met hocker.
Je hoeft daarvoor geen designklassiekers te kopen. Een zithoek van ongelijke fauteuils is juist een plek waar tweedehands vondsten tot hun recht komen. Een fauteuil met een uitgesproken vorm, zoals de bolle loungestoel van Urquiola, kan het middelpunt zijn waar de rest omheen gaat staan.
Ik zou zelf niet helemaal zonder bank willen, zeker niet met een gezin. Maar de bank niet automatisch als middelpunt zien, dat zou in veel huizen goed uitpakken. Begin klein. Zet twee stoelen tegenover elkaar bij het raam, met een tafeltje ertussen, en kijk of je daar vaker gaat zitten dan je denkt.
