In Milaan is een bar geopend die je eerder in Wenen zou verwachten. Bar Bardo, aan de Via Plinio, is ontworpen door het Milanese bureau NM3 en kreeg op 19 oktober aandacht van Dezeen en daarna van onder meer Freeyork. Het is één ruimte van 55 vierkante meter, met wanden en plafond in gepolijst palissander, een bar van roestvrij staal in het midden en rood fluweel langs de wanden.
Het voorbeeld is de American Bar van Adolf Loos, maar NM3 wil er geen kopie van maken. Medeoprichter Francesco Zorzi noemt de Weense bar eerder een ambitie dan een directe vormverwijzing. Juist die houding maakt het project interessant voor wie thuis een bar of drankhoek wil inrichten. Je hoeft Loos niet na te bouwen om zijn sfeer te krijgen.
Wat Loos in 1908 in Wenen deed
De American Bar opende in 1908 in de binnenstad van Wenen en geldt als de eerste cocktailbar van de stad. Loos ontwierp hem in 1907. Volgens Wikipedia is de ruimte ongeveer 290 vierkante voet groot, omgerekend zo’n 27 vierkante meter. Dat is kleiner dan veel Nederlandse woonkamers.
Wat de bar zo groot laat voelen, is een eenvoudige verdeling van de wand. De onderste helft is bekleed met mahonie, de bovenste helft met spiegels. Die spiegels zetten de lijnen van het plafond voort, zodat de ruimte zich lijkt te herhalen. Boven de ingang valt daglicht door platen onyx, de vloer heeft groen en wit marmer en het plafond is van marmer met cassettes. Langs één wand staan lage banken in groen leer.
Opvallend is wat er ontbreekt. Er is nauwelijks versiering, op een portret van de dichter Peter Altenberg na. De materialen zelf moeten het werk doen, zonder verf of beits. Een paar jaar later zou Loos zijn bekende essay over ornament als misdaad publiceren, en de bar wordt vaak gezien als de plek waar hij die ideeën in de praktijk bracht.
Wat NM3 anders doet in Milaan
Bar Bardo neemt de rijkdom van hout over, maar niet de wandverdeling. In plaats van mahonie met spiegels kiest NM3 voor palissander dat zowel de wanden als het plafond bedekt. Dat maakt de ruimte warmer en gesloten, en volgens de beschrijving ook beter voor de akoestiek. Spiegels worden in de berichtgeving niet genoemd.
Het rood is een eigen toevoeging. Er staan ingebouwde banken in rood fluweel, er hangen karmijnrode gordijnen, de speakers naast de dj-tafel zijn felrood en het toilet is van vloer tot plafond betegeld met rode tegels van 10 bij 10 centimeter. Daartegenover staat roestvrij staal, in de bar, de dj-tafel, de platenkasten en de meubels. Boven de bar hangen hanglampen uit de jaren vijftig van de Italiaanse architect Luigi Caccia Dominioni, de enige vintage stukken in de ruimte.
NM3 noemt naast Loos ook de Kronenhalle in Zürich van Robert en Trix Haussmann als referentie, al zegt Zorzi dat het nooit de bedoeling was een van beide bars na te maken. Waar de American Bar klassieke Weense luxe ademt, zet Bardo er met het staal een koele, bijna industriële laag tegenover. Ik vind dat de slimste keuze in het project, want zonder dat staal zou al dat hout en fluweel snel zwaar worden.
Zo vertaal je die sfeer naar een thuisbar
De les van beide bars is dat het niet om de bar zelf gaat, maar om de wand eromheen. Een drankkast of een barkarretje in een witte kamer blijft een meubel. Zodra je de achtergrond aanpakt, wordt het een plek.
Donker hout op wandhoogte
De ingreep van Loos is thuis het makkelijkst te volgen. Bekleed het onderste deel van een wand met donker hout of fineer, tot ongeveer schouderhoogte, en laat het bovenste deel licht. In een alkoof of een smalle nis werkt dat al. Palissander zelf is lastig, want alle soorten van het geslacht Dalbergia vallen onder het CITES-verdrag voor beschermde soorten. Een donker gebeitst eiken of notenfineer geeft een vergelijkbare diepte. Ook tweedehands is er veel te vinden, want Scandinavische en Italiaanse kasten uit de jaren zestig werden vaak in palissander gemaakt.
Een spiegel boven de lambrisering
Dit is het trucje dat de American Bar groot maakt. Een spiegel die boven de houten lambrisering begint en de volle breedte van de wand pakt, verdubbelt het licht en de flessen op de plank. Kies een spiegel zonder lijst of met een heel smalle, zodat het een vlak wordt en geen schilderij.
Rood in textiel, niet in de wand
Het rood van Bardo zit in stof en tegels, niet in verf. Thuis kun je dat vertalen met een bankje of een paar krukken in rood fluweel, of met een gordijn dat de hoek afsluit. Wie meer durft, betegelt een kleine ruimte zoals het toilet helemaal in één rode tint, net als NM3 deed. Dat is een ingreep die je in een kleine ruimte kunt maken zonder dat het hele huis meedoet.
Eén koel materiaal als tegenwicht
Zonder metaal wordt het al snel een herenclub. Een stalen of verchroomd blad, een metalen plank of een lamp in staal haalt het uit de nostalgie. Wie platen draait, kan het combineren met een luisterhoek, zoals in het stuk over meubels voor een luisterkamer, want de stalen platenkasten van Bardo laten zien hoe goed dat samengaat.
Licht dat laag hangt
De hanglampen van Caccia Dominioni hangen aan verlengde zwarte kettingen vlak boven de bar. Dat is het detail dat de sfeer maakt. Een bolle glazen hanglamp laag boven een tafel of dressoir, met warm licht, doet thuis hetzelfde. Laat het plafondlicht dan gerust uit.
Waarom dit beter werkt dan een thuisbar uit de catalogus
De meeste thuisbars die je kunt kopen zijn meubels, een kast met een uitklapblad of een karretje op wieltjes. Dat is prima, maar het verklaart niet waarom de American Bar na ruim een eeuw nog steeds werkt. Dat zit in een paar materialen die eerlijk worden gebruikt en in een ruimte die klein mag blijven. Ook een kastsysteem kan die rol spelen, zoals bleek bij de bar van USM Haller in New York.
Voor mij is dat de echte waarde van Bar Bardo. NM3 laat zien dat je een klassieker kunt gebruiken als richting in plaats van als blauwdruk. Neem de wandverdeling van Loos, het rood van Milaan en één koel materiaal, en je hebt aan een paar vierkante meter genoeg.
