Het composiet aanrechtblad was jarenlang de veilige keuze in de keuken. Het oogt als marmer, vraagt weinig onderhoud en kost minder dan natuursteen. Toch keren steeds meer ontwerpers zich ervan af, meldt House Beautiful in een rondgang langs Amerikaanse interieurontwerpers. Dat heeft twee redenen, en de tweede is zwaarder dan je bij een woontrend zou verwachten.
Van wondermateriaal naar twijfelgeval
In Amerika heet het materiaal quartz, bij ons kwartscomposiet of gewoon composiet. Het is een gegoten plaat van gemalen kwarts met hars en pigment, en dat verklaart zowel het succes als de kritiek. Omdat het in een fabriek wordt gemaakt, is elke plaat gelijk en kun je de nerf vooraf kiezen. Ontwerper Barrett Oswald zegt in het artikel dat composiet altijd werd geprezen om duurzaamheid en gemak, maar dat het de diepte en warmte van echte steen mist.
Dat is de esthetische kant, en die herken ik. Een composietblad met marmerprint ziet er op de foto uit als Calacatta, maar in het daglicht zie je dat het patroon zich herhaalt en dat de aders op de rand ophouden. Wat ik interessanter vind, is dat het ook in de praktijk minder onverwoestbaar blijkt dan beloofd. Ontwerper Jessica Risko Smith ziet dat klanten er onrealistische verwachtingen van hebben, en keukenbouwer Steven Cooper vat het samen als “vlekbestendig, niet vlekvrij”.
De verschuiving staat ook in cijfers. Volgens het jaarlijkse trendrapport van de Amerikaanse brancheorganisatie National Kitchen & Bath Association, dat House Beautiful aanhaalt, kiest 78 procent van de ondervraagde ontwerpers inmiddels voor kwartsiet, terwijl composiet terrein verliest. Dat gaat over de Amerikaanse markt in 2026; voor Nederland zijn zulke cijfers er niet.
Het gezondheidsrisico zit in de werkplaats
De zwaardere reden heeft niets met je keuken te maken, maar met de mensen die het blad op maat maken. Bij het zagen, slijpen en boren van composiet komt fijn kwartsstof vrij. Wie dat jarenlang inademt, loopt kans op silicose, een longziekte die vaak onomkeerbaar is en dodelijk kan zijn. Californië bereidt volgens House Beautiful een verbod voor op de productie van dit soort steen. Een ontwerper uit San Diego verwacht dat de rest van de Verenigde Staten volgt.
Voor jou als bewoner is een geplaatst blad geen risico; het stof ontstaat bij de bewerking. Maar het verklaart waarom ontwerpers er niet meer graag hun naam aan verbinden. In Nederland valt werken met kwartsstof onder de arboregels, en het Arboportaal van de overheid noemt het inademen ervan uitdrukkelijk slecht voor je gezondheid. Vraag je een offerte voor een composietblad aan, dan is het dus geen gekke vraag hoe de werkplaats het stof afzuigt en of er nat wordt gezaagd.
Let op de verwarring tussen kwarts en kwartsiet
Hier gaat het in winkels en op fora vaak mis, en het is de moeite waard om even stil te staan bij de namen. Kwartsiet en kwartscomposiet klinken bijna hetzelfde, maar zijn twee totaal verschillende materialen.
- Kwartsiet is natuursteen, een gesteente dat onder druk en hitte uit zandsteen is ontstaan. Elke plaat is uniek, het is hard en het lijkt soms sprekend op marmer.
- Kwartscomposiet is een fabrieksproduct van gemalen kwarts met hars. Gelijkmatig, maar met het bewerkingsrisico dat hierboven staat.
Als 78 procent van de Amerikaanse ontwerpers kwartsiet kiest, betekent dat dus dat ze juist van het fabrieksproduct af stappen. Wie de twee door elkaar haalt, leest de trend precies verkeerd om.
Wat ontwerpers er nu voor in de plaats zetten
De ontwerpers in het artikel kiezen eensgezind voor een materiaal dat mag verouderen. Oswald ziet dat klanten steeds vaker kiezen voor oppervlakken die patina krijgen in plaats van oppervlakken die er altijd hetzelfde uit moeten zien. Smith zegt dat een deukje in de rand of een iets doffere plek waar je deeg uitrolt bij het leven met een materiaal hoort.
Concreet noemen ze vier richtingen:
- Marmer, voor wie de schoonheid belangrijker vindt dan het onderhoud. Marmer is gevoelig voor zuren als citroensap en wijn, dus het krijgt vlekjes en een doffe glans. Wie dat accepteert, krijgt er een levend blad voor terug. Op het marmer dat ontwerpers nu kiezen ga ik in mijn stuk over gevlamd marmer en eikenpanelen verder in.
- Kwartsiet, als harde natuursteen met de uitstraling van marmer.
- Speksteen en graniet, die Smith aanraadt voor wie weinig onderhoud wil. Speksteen is zacht en krijgt krasjes, maar die zijn met wat olie weg te werken.
- Keramische platen, de keuze bij een kleiner budget. Twee ontwerpers in het artikel vinden de nerf van keramiek zelfs echter ogen dan die van composiet. Keramiek wordt bij hoge temperatuur gebakken, kan tegen een hete pan en is ook geschikt voor een douchewand of schouw.
Vervangen of bewust kiezen
Ik denk niet dat je een composietblad dat al in je keuken ligt meteen moet vervangen. Het doet zijn werk, en vervangen is precies het soort verbouwing waar mensen spijt van krijgen, zoals ik eerder schreef over verbouwingen die huiseigenaren beklagen. Maar sta je nu voor de keuze, dan zou ik composiet niet meer automatisch als de verstandige middenweg zien. Een keramisch blad geeft je dezelfde zorgeloosheid zonder de stoffige voorgeschiedenis, en natuursteen geeft je iets wat composiet nooit krijgt: een blad dat met de jaren mooier wordt in plaats van ouder. Ga als het kan naar een steenhandel en bekijk de platen naast elkaar. Volgens ontwerper Kilian Camp is dat het moment waarop haar klanten vrijwel altijd overstag gaan, en dat geloof ik meteen.
