Na de keukenbeurs Eurocucina in Milaan verschijnen altijd dezelfde lijstjes, en dit najaar zijn ze opvallend eensgezind. ELLE Decor zet vier richtingen op een rij die volgens hun redactie de komende keukenontwerpen gaan sturen. Ik heb ze naast elkaar gelegd met de vraag die mij als enige interesseert: werkt dit ook in een Nederlands rijtjeshuis met een keuken van drieënhalve meter, of is het alleen mooi in een appartement in Warschau met vier meter plafondhoogte?
De verdwijnende keuken
De eerste trend is een keuken die je kunt dichtdoen. Kastdeuren die wegschuiven in de zijkant, houten vouwdeuren die de spoelbak en de open planken afdekken, een marmeren eiland waarvan het blad opzij glijdt en pas dan een inductieplaat laat zien. ELLE Decor noemt het letterlijk het tegengif voor de cluttercore van vorig jaar, en dat vind ik een rake omschrijving. Waar we een jaar lang alles lieten zien, willen we het nu weer kwijt.
Hier zit iets in dat in Nederland juist heel goed werkt, en dat komt door onze plattegronden. De open keuken die aan de woonkamer vastzit is bij ons de norm, en dat betekent dat je vanaf de bank altijd tegen de afwas aankijkt. Alles wat die zichtlijn onderbreekt, wint. Alleen: dat schuifdeursysteem waar de Italiaanse en Poolse ontwerpers mee werken is maatwerk en dus duur. De betaalbare variant van dezelfde gedachte is veel simpeler. Kies grepenloze fronten, laat de bovenkastjes weg of vervang ze door een dichte kastenwand, en zet een gordijn voor de nis waar je koffiemachine en broodrooster staan. In dat Poolse appartement dat het lijstje opent gebruiken ze precies dat, een satijnen gordijn, en het kost bijna niets.
Als je verder wilt in deze richting: het idee komt dicht in de buurt van wat we eerder beschreven bij de japandi keuken, waar rust ook ontstaat door weglaten in plaats van toevoegen.
Spiegelende oppervlakken
Trend twee: gepolijst rvs, spiegelfronten, hoogglans keramiek. Een eiland dat aan een centrale poot hangt en lijkt te zweven, kastdeuren met spiegelglas die de ruimte verdubbelen. De redenering is dat spiegeling licht terugkaatst en een kleine keuken groter laat lijken.
Dit is de trend waar ik het meest van schrik, en niet om esthetische redenen. Spiegelend rvs in een keuken waar dagelijks gekookt wordt betekent dat je elke vingerafdruk ziet, elke waterspat en elk vetspatje. ELLE Decor schrijft er eerlijk bij dat je de dreiging van vingerafdrukken moet negeren. Dat kun je makkelijk zeggen over een keuken die voor een fotoshoot is gepoetst.
Toch zou ik het niet helemaal wegschrijven. Op één plek werkt het namelijk wel: op een klein vlak dat je niet aanraakt. Een spiegelende achterwand achter open planken, of een strook boven het aanrecht in plaats van tegels. Daar pakt het het daglicht dat door één raam naar binnen komt, en dat is in een Nederlands najaar bepaald geen overbodige luxe. Een heel spiegelend eiland in een huis met kinderen is een dagtaak.
Voelbare textuur
De derde richting gaat over materiaal dat je wilt aanraken. Kastfronten van massief noten die met de hand zijn uitgehold, hout dat gehamerd is tot een honingraatpatroon, geschuurde pleister naast marmer en messing. Tastbaarheid, noemt ELLE Decor het.
Dit is de trend die volgens mij blijft, en dat is geen toeval. Hij loopt gelijk op met wat House Beautiful deze week schreef over de najaarscollectie van Anthropologie: warme, aardse kleuren met een onverwachte kleuraccent ertussen, en een voorkeur voor stukken die er bestaand uitzien in plaats van nieuw. Salie met mokka, chocoladebruin met botergeel. Twee heel verschillende titels, twee keer dezelfde beweging weg van vlak en glad.
Voor je eigen keuken hoef je hier geen ambachtelijke meubelmaker voor in te huren. Een gefineerd front in eiken met een zichtbare nerf doet al de helft van het werk, en het verschil tussen houtsoorten is groter dan mensen denken: hoe eiken, noten en essen zich in de loop van de jaren gedragen hebben we apart uitgezocht. Een geglazuurde handgemaakte tegel als spatwand of een werkblad in geborsteld in plaats van gepolijst steen levert precies datzelfde effect voor een fractie van de prijs.
Eilanden op twee hoogtes
De vierde trend is het eiland met twee niveaus: een werkblad op kookhoogte en daarnaast of daarachter een lager of juist hoger deel om aan te zitten. De gedachte erachter is socialer koken, waarbij de kok niet met zijn rug naar het gezelschap staat.
Functioneel klopt dit helemaal. Alleen vraagt het ruimte die de meeste Nederlandse keukens gewoon niet hebben. Een eiland heeft aan alle kanten minstens negentig centimeter loopruimte nodig, en dan hebben we het over een keuken van minstens drie bij vier meter. Zit je daaronder, dan is de eerlijke vertaling van deze trend een schiereiland: een aanrechtblad dat aan één kant vastzit aan de kastenwand en aan de andere kant uitsteekt, met twee krukken eronder. Je krijgt hetzelfde sociale effect zonder dat je langs je eigen eiland moet zijwaarts schuifelen.
Wat ik zou meenemen en wat ik zou laten liggen
Van deze vier zou ik er twee serieus nemen en twee met een korrel zout. Wegwerken en textuur zijn geen trends maar oplossingen: ze doen iets aan een probleem dat je echt hebt, namelijk een keuken die de woonkamer in kijkt en een interieur dat te vlak is. Die twee zijn er over vijf jaar nog.
Spiegelend rvs en het dubbele eiland vind ik beursartikelen. Ze zien er fantastisch uit op een stand en in een gefotografeerde villa, en ze vragen precies datgene wat een gewoon huishouden niet heeft: onderhoudstijd en vierkante meters. Als je maar één ding uit dit lijstje meeneemt, laat het dan het gordijn zijn. Zelden heeft zo’n goedkope ingreep zoveel rust opgeleverd, en het is nog te verwisselen ook als je er over twee jaar op uitgekeken bent. Meer over dat spanningsveld tussen veel spullen en toch rust staat in ons stuk over cluttercore zonder rommelgevoel.
