Kurk op de wand levert meer op dan sfeer, maar minder dan de verhalen soms beloven. Het voelt warm aan, het dempt galm in een kale ruimte en het is een van de weinige natuurlijke materialen waarvoor geen boom hoeft te worden gekapt. Stilte van de buren koop je er niet mee, en hoeveel het akoestisch doet hangt vooral af van hoe dik het is. Een rol kurk van een paar millimeter en een plaat van tien centimeter zijn twee verschillende producten die toevallig hetzelfde heten.
Die tweede categorie kreeg op 22 september aandacht met de CorkVector Panel van het Portugese merk GenCork, die Dezeen in zijn productrubriek Showroom liet zien. Dat is een rubriek waarin merken hun eigen producten presenteren, dus lees het als een lancering en niet als een test. Het reliëf op de platen wordt bepaald door een algoritme van ontwerper Le Brimet, dat organische patronen combineert met een geometrische structuur. Een CNC-frees snijdt het patroon er daarna in. Omdat het een rekenmodel is, kan het patroon worden aangepast aan de afmetingen van jouw wand, zodat het niet stopt waar een plaat ophoudt maar over het hele vlak doorloopt.
Waar die donkere kurk vandaan komt
Kurk is de schors van de kurkeik. Volgens Wikipedia wordt die schors voor het eerst geoogst als de boom ongeveer 25 jaar oud is, en daarna om de negen jaar opnieuw. De boom blijft gewoon staan en kan zo’n driehonderd jaar oud worden. Ongeveer de helft van alle kurk ter wereld komt uit Portugal, en daar wordt ook dit paneel gemaakt.
De platen van GenCork zijn van geëxpandeerde zwarte kurk van producent Sofalca. Bij dat proces worden de korrels verhit met stoom, opgewekt uit het afval van het schoonmaken en malen van de kurk zelf. De kurk bindt dan met zijn eigen natuurlijke hars, zonder toegevoegde lijm. Dat geeft ook de kleur. Waar gewone kurk licht en zanderig is, wordt deze variant diep donkerbruin, bijna chocolade. Juist die kleur maakt het interessant voor een interieur, omdat het veel minder aan een prikbord of een jaren zeventig-keuken doet denken.
Wat kurk op een wand echt doet
Het eerste wat je merkt als je een kurken wand aanraakt, is dat hij niet koud is. Kurk bestaat uit kleine cellen die gevuld zijn met gas, en dat maakt het tot een goede isolator. Een stenen of gestuukte muur voelt in de winter koel aan, kurk niet. In een slaapkamer of een zithoek tegen een buitenmuur is dat een verschil dat je echt voelt, ook al moet je van een wandbekleding geen wonderen op je energierekening verwachten.
Akoestisch ligt het genuanceerder. Kurk neemt een deel van het geluid op en breekt de harde weerkaatsing die je krijgt in een ruimte met veel glas, steen en een gladde vloer. Een reliëf zoals bij deze panelen helpt daarbij, want een onregelmatig oppervlak verstrooit het geluid in plaats van het in één richting terug te kaatsen. GenCork maakte eerder zulke wanden over vier verdiepingen in het Londense kantoor van Zaha Hadid Architects, waar ze volgens het merk zelf juist voor geluidsdemping zorgen. In huis werkt dat het best in de ruimte waar galm echt stoort. Denk aan een woonkeuken met een open plattegrond, een hal met een tegelvloer of de hoek waar je thuis werkt en belt.
Wat het niet doet, is geluid tegenhouden. Geluid van de buren of van de straat houd je buiten met massa, niet met een zachte laag op de muur. Wie last heeft van een open ruimte waar alles doorheen klinkt, heeft meer aan de oplossingen in ons stuk over afscheiding aanbrengen zonder te verbouwen.
Hoe ver je kunt gaan
Kurk op de wand bestaat in grofweg drie soorten, en ze doen elk iets anders.
| Soort | Wat het doet | Waar het past |
|---|---|---|
| Dunne kurktegels of kurk op rol | Voelt warm, dempt contactgeluid een beetje, werkt als prikbord | Een strook achter het bureau, een kinderkamer, de binnenkant van een kastdeur |
| Vlakke platen geëxpandeerde kurk | Isoleert, neemt galm op, ruwe en donkere uitstraling | Een hele wand in een werkkamer of een hal, ook als basis onder een ander materiaal |
| Designpanelen met reliëf | Zelfde eigenschappen, plus verstrooiing van geluid en een duidelijk statement | Eén accentwand in een ruimte die al rustig is ingericht |
Mijn eerlijke mening over het algoritme is dat het mooi is, maar niet de reden om voor kurk te kiezen. Het reliëf is een ontwerpkeuze die je ook op andere manieren kunt krijgen. Wat het paneel bijzonder maakt, is het materiaal, en dat heb je ook in een vlakke plaat. Wie de uitstraling wil zonder een wand vol patroon, kan prima beginnen met een effen donkere kurkplaat.
Een paar dingen om rekening mee te houden voor je begint.
- Kurk is zacht. Een stoelleuning of een fietsstuur laat een deuk achter, dus kies geen plek waar veel langs wordt geschoven.
- Een diep reliëf vangt stof. Een zachte borstel of de stofzuiger met borstelmondstuk is dan je vaste gereedschap.
- Een wand vol donkere kurk slikt licht. Zet er een lamp bij die de structuur van opzij raakt, want dan komt het reliëf pas echt tot leven.
- Plan de hele wand voordat je bestelt. Bij panelen met doorlopend patroon moet de maat van tevoren kloppen, anders zie je de naden.
Kurk is een van die materialen waarvan ik elke keer weer denk dat het vaker gebruikt zou moeten worden. Het is natuurlijk, het veroudert rustig en het brengt warmte in een ruimte zonder dat je er nog een kleed of een gordijn bij hoeft te hangen. Dat een designmerk er nu met een rekenmodel mee aan de slag gaat, laat vooral zien dat kurk zijn prikbordimago aan het kwijtraken is. Dat vind ik terecht.
