Ken je dat gevoel als je een oud huis binnenstapt, of een kringloopwinkel met krakende vloeren, en je ineens rustig wordt? Veel mensen herkennen het, maar weinigen kunnen uitleggen waar het vandaan komt. Het Amerikaanse woonblad House Beautiful vond die verklaring op 18 oktober bij een psycholoog, en die is interessanter dan het gebruikelijke verhaal over nostalgie.
In het stuk van House Beautiful legt Ashley Krause, promovendus psychologie aan de University of Florida, uit dat het gevoel een naam heeft. Zij onderzoekt wat onderzoekers place authenticity noemen, de echtheid van een plek. Een plek voelt echt, zegt ze, als hij een eigen karakter heeft en verbonden is met zijn geschiedenis, cultuur of de mensen eromheen.
Waarom een oude plek iets met je doet
Het interessante aan het onderzoek van Krause is dat het niet alleen over de plek gaat, maar over jezelf. In een van haar studies vroeg ze deelnemers om terug te denken aan een plek waarmee ze zich verbonden voelden. Hoe echter die plek voelde, hoe sterker de emotionele band die mensen beschreven. Echtheid van een plek en het gevoel dat je jezelf kunt zijn, hangen volgens haar samen. Een oude plek biedt continuïteit en houvast, juist omdat zoveel moderne ruimtes op elkaar lijken.
Krause noemt drie dingen waaruit dat gevoel bestaat. Zintuiglijke ervaringen, zoals het geluid van een oude vloer, de geur van hout of het licht door oud glas. Sporen van geschiedenis of cultuur. En de verbinding met mensen, met de gemeenschap rondom een plek. Wat je in een antiekzaak voelt is dus geen vaag romantisch idee, maar een optelsom van precies die drie.
Er zit één belangrijke nuance in. Echtheid is subjectief. Twee mensen kunnen dezelfde plek heel verschillend ervaren, en wat voor de een de ziel van de buurt is, is voor de ander de nieuwkomer die de oude zaak verdrong. Dat verklaart meteen waarom een antiek stuk dat jij prachtig vindt, een ander koud laat.
Wat dit zegt over namaak en vintage look
Voor wie een huis inricht, is dit de belangrijkste zin uit het hele stuk. Echtheid ontstaat volgens Krause uit echte verbindingen, geschiedenis en emotionele lading, en die kun je niet nabootsen door alleen esthetische elementen te kopiëren. Met andere woorden, een nieuw kastje dat er oud uit ziet, geeft je niet hetzelfde gevoel als een kastje dat echt oud is.
Dat zie je in veel interieurs terug. Een huis dat helemaal is ingericht in een landelijke of klassieke stijl, met alles nieuw uit dezelfde winkel, oogt als een decor. Je ziet de bedoeling, maar je voelt hem niet. Zet je er één echt oud stuk tussen met een verhaal, dan verandert de kamer. Een gebruikte bank is ook zo’n stuk, dus het hoeft niet allemaal antiek te zijn. Het gaat om het spoor van een leven dat eraan zit.
Hoe je dat gevoel naar een modern huis haalt
Woon je in nieuwbouw, dan heb je die geschiedenis niet vanzelf. Krause zegt daarover dat het tijd kost, vergelijkbaar met langzaam inrichten. Ze geeft drie richtingen, en hieronder vertaal ik ze naar hoe je dat in een Nederlands huis aanpakt.
De eerste is stukken met een geschiedenis. Erfstukken, antieke meubels of kunst die iets over jou of je achtergrond zegt. Je hoeft daarvoor niet naar een dure antiekhandel. In de kringloopwinkel en bij veilinghuizen in je regio staat genoeg met een verleden. Vraag bij aankoop altijd waar iets vandaan komt. Dat verhaal hoort bij het meubel en maakt een groot deel van de waarde uit, ook als je die niet in geld uitdrukt.
De tweede is spullen die bij jouw identiteit passen. Krause noemt werk van lokale makers en dingen die je eigen achtergrond weerspiegelen. Een schaal van een pottenbakker uit je eigen stad zegt meer over je huis dan een trendstuk dat in duizend huizen staat. Trends volgen mag gewoon, zegt ze ook, zolang het huis blijft voelen als het jouwe.
De derde is ruimte voor mensen. Een keuken waar je met anderen staat te koken, een woonkamer waar je met vrienden aan tafel blijft hangen. Hoe meer herinneringen in een ruimte ontstaan, hoe echter hij voelt. Dat is misschien de meest onderschatte van de drie, omdat het met meubels alleen niet te kopen is. Een grote eettafel die uitnodigt om te blijven zitten doet meer dan een perfect gestylede vensterbank.
De praktische kant, hoe je een oud kabinet laat samengaan met een strakke bank zonder dat het rommelig wordt, beschreef ik eerder in het stuk over meubels uit verschillende periodes bij elkaar laten passen. Het korte antwoord is contrast, ruimte rond het oude stuk en niet te veel stijlen tegelijk. Wat dit onderzoek eraan toevoegt, is de reden waarom het werkt. Niet omdat oud mooier is dan nieuw, maar omdat een huis met sporen van tijd en mensen meer van jou wordt.
